Stilleven met aangebroken pastei
Willem Claesz Heda (Haarlem 1594 - Haarlem 1680)
1633, paneel, 58,6 x 79,3 cm
Op een tafel, bedekt met een groen laken, zijn drink- en eetgerei van zilver, tin en glas uitgestald. De dicht opeen geplaatste voorwerpen zijn van klein naar groot gerangschikt volgens een diagonale, van links naar rechts oplopende lijn. Links ligt een aangebroken bessentaart op een tinnen schaal. Het uitgesneden stuk ligt op een bord, dat vooraan enigszins uitsteekt buiten de tafelrand. Precies in het midden van het schilderij ligt een kostbare gedreven zilveren tazza, op haar kant. De voet van deze drinkschaal rust op een tinnen bord met een aangesneden citroen met afhangende gekrulde schil. Rechts achteraan domineert een grote dikbuikige tinnen kan de compositie. Aan weerskanten van deze kan staan een zilveren drinkbeker en een half met witte wijn gevulde berkemeyer. De kostbare zilveren tazza met gedreven decoraties en de drinkbeker met gegraveerde renaissancistische versieringen komen ook voor op andere schilderijen van Heda uit het begin van de jaren dertig. In totaal komen meer dan zes verschillend versierde tazza’s voor op zijn stillevens. Hoewel hij niet onbemiddeld was, is het toch niet waarschijnlijk dat hij deze allemaal zelf in zijn bezit had. Mogelijk leende hij ze van een plaatselijke zilversmid.
Het 1633 gedateerde stilleven is een uitstekend voorbeeld van Heda’s zogenaamde monochrome banketjes uit de jaren dertig. De fijne grijze tinten van het tin en het zilver, waarin het mosgroene tafelkleed hier en daar reflecteert, ontlenen hun kracht aan het contrast met het witte servet. Alleen het geel van de citroen zorgt voor een helder kleuraccent.