Pekelharing
toon uitvergroting

Pekelharing

Judith Jansdr Leyster (Haarlem 1609 - Heemstede 1660)

1629, doek, 89 x 85 cm

Dit schilderij werd gemaakt door de eerste vrouwelijk schilder van Haarlem, Judith Leyster. Zij was waarschijnlijk een leerling van Frans Hals en haar schilderijen zijn zowel in stijl als in onderwerp verwant aan die van Hals.
Breed lachend houdt een man een drinkkan omhoog. Het is Pekelharing, een toneelfiguur, die net als Hans Worst en Jan Klaassen in kluchten van die tijd opdook. Zijn naam betekent ‘zoute haring’, een Hollandse specialiteit die onlesbare dorst veroorzaakt, en hij was een echte dronkelap. Pekelharing was vaker onderwerp van schilderijen, hij staat onder meer op een schilderij van Frans Hals, geschilderd ook rond 1629.
De Pekelharing van Judith Leyster bezondigt zich niet alleen aan drank, maar ook aan tabak. Links op de tafel staat een brandend komfoor, ernaast liggen een pijp, een papiertje met tabak en wat houtspaanders om de pijp mee aan te steken. Alcohol en tabak werden in die tijd gezien als grote bedreigingen voor de mensheid.